SIPANS

Heeft u ook gekeken naar de inauguratie van President Barak Obama? En vond u het net zo indrukwekkend als ik? Waardoor kwam dat eigenlijk? Was dat door wat hij zei of door hoe hij dat zei? Een telefoontje van een journalist dinsdagavond zorgde ervoor dat ik daar eens dieper over na ging denken. Het resultaat van mijn overpeinzingen heb ik meteen voor u uitgewerkt.

Het moment van de waarheid
Het is als het moment waarop je elkaar het jawoord geeft tijdens je huwelijk. Tijdens deze bijzondere gelegenheid zijn alle ogen op jou en je toekomstige partner gericht. Op dit moment bekrachtig je een belangrijke beslissing over jouw toekomst. Je belooft voor altijd bij elkaar te blijven. Het is een officieel moment waarbij vaak spanning en lichte nervositeit optreedt. Het is immers nogal niet wat om je in het bijzijn van de mensen die je dierbaar zijn je volledige toewijding en vertrouwen aan de persoon die naast je staat uit te spreken. Dit geeft een gevoel van vreugde, maar tegelijkertijd een beetje ongemak. Het is een belangrijke gelegenheid waarop je, door even iets van onzekerheid te laten blijken, het diepst van je ziel laat zien. En daarmee toon je je menselijkheid aan de aanwezigen: ‘als het er echt om gaat, ben ik niet zo zeker meer’. Is dit gevoel niet vergelijkbaar met dat op het ogenblik waarop je de eed aflegt als je de nieuwe president van de Verenigde Staten wordt? De menselijke kantPresident Barack Obama deed dat perfect. Tijdens de ceremonie van zijn inauguratie gedroeg hij zich wat zenuwachtig. Hij stuntelde wat met zijn tekst en verontschuldigde zich met een glimlach. En daarmee liet hij de wereld zijn menselijke kant zien. Dat mag, want hoe officieel deze gelegenheid ook is en hoeveel mensen er ook naar kijken. Dit is een moment waar je inhoudelijk geen buil kunt vallen. Hoe meer emotie je in je perfomance laat blijken, des te beter je jezelf profileert. De toespraakMaar daarna volgde zijn toespraak. Deze was werkelijk verbluffend. Niet alleen qua inhoud, maar vooral ook door de manier waarop Obama zich presenteerde. Uit zijn hele optreden bleek overtuiging – in woorden en daden. Allereerst de woorden ( en dan heb ik het nog niet over de inhoud). Ik vind het geweldig knap om zo’n krachtige presentatie neer te zetten zonder ook maar enige aarzeling te tonen. Obama sprak zonder denkpauzes en we hoorden hem niet een keer ‘ehh’ zeggen. En dat zonder hulpmiddelen zoals autocue of tekst op papier. ‘Maar hij heeft zich kunnen voorbereiden’, zei mijn vrouw toen ik het hier met haar even over had. Dat is zeker waar, maar toch geef ik het u te doen. Zijn presentatieVervolgens iets over zijn presentatie. Vanaf het moment dat het officiële gedeelte van de inauguratie voorbij was, bevroor zijn glimlach. Tijdens zijn hele toespraak heb ik hem niet meer zien glimlachen of zien knikken om bevestiging te zoeken voor wat hij zei. In plaats daarvan toonde hij een serieuze frons. Daarmee liet hij blijken dat wat hij vertelde serieus genomen moest worden. Dat bleek ook uit zijn blik, zijn lichaamshouding, zijn gebaren en de klank van zijn stem. Als geen ander verstond hij de kunst om zijn blikken te verdelen en zo zijn hele miljoenenpubliek te betrekken alsof hij tegen ieder persoonlijk sprak. Terwijl hij aan het woord was, draaide zijn hoofd langzaam van links naar rechts. Zijn lichaamshouding was rechtop, met enigszins opricht hoofd – daarover is geen twijfel mogelijk. En met incidentele handgebaren wist hij zijn woorden op de juiste momenten te accentueren en zo zijn publiek te boeien. Maar vooral ook de klank van zijn stem was indrukwekkend. Hij sprak langzaam, maar met een krachtig stemgeluid. Verder wist hij ook met zijn intonatie de juiste accenten te leggen. Hieruit bleek oprechtheid en overtuiging. Zijn woordkeusEn met deze laatste woorden kom ik toch een beetje op de inhoud. Het is opvallend te merken hoe Barack Obama zijn boodschap weet over te brengen door de juiste woordkeus. Ik heb eens opgelet welke woorden hij veel gebruikte. In een uitspraak van enkele zinnen gebruikte hij de woorden: vrijheid, dienstbaarheid, vertrouwen, moed, eerlijkheid, nieuwsgierigheid, loyaliteit, verantwoordelijkheid en belofte. Dit zijn woorden die kracht uitstralen en de diepere emoties van mensen beroeren. Met deze woorden wist hij zijn punt duidelijk te maken. De inhoudBij de inhoud van zijn toespraak stonden vooral de woorden toekomstgericht, opbouwend en samenwerking centraal. En deze woorden hadden meer diepgang dan je daar gewoonlijk van zou verwachten. ToekomstgerichtBij het toekomstgerichte heeft Obama het vooral over verandering. Hij laat blijken dat hij de toekomst, ondanks de moeilijke tijd, met vertrouwen tegemoet treedt. En hij weet dat zo te brengen dat weinig mensen dat in twijfel zullen trekken. Zo heeft hij het bijvoorbeeld niet over de veranderingen die (ooit) zullen komen, maar over de veranderingen die begonnen zijn (Change has come to America). De overtuiging die Obama uitstraalde zal zeker effect hebben op de waarde van de aandelen morgen – al is dat maar voor één dag (mensen vergeten snel.) OpbouwendHet woord opbouwend kun je zowel letterlijk als figuurlijk nemen. Lettelijk heeft hij het over bruggen bouwen, wegen aanleggen en banen creëren. Mensen worden beoordeeld op wat ze (op)bouwen; niet op wat ze afbreken. SamenwerkingVoor wat betreft samenwerking durft Barak bijzondere ideeën te uiten die we niet eerder van een president te horen hebben gekregen. In zijn toespraak deed hij een suggestie om mensen van uiteenlopende achtergronden te verenigen. Zo sprak hij met enige vanzelfsprekendheid over de gezamenlijke doelen van Amerikaanse Christenen, Moslims, Hindoes, Joden en mensen die niet geloven. Overigens is binding toch al een sterke kant van Obama. Tijdens de vorming van zijn kabinet koos hij ervoor om mensen met uiteenlopende politieke denkwijzen te betrekken. Manipuleren: boeien, overtuigen, enthousiasmerenBarak Obama blijkt opnieuw een meester in het manipuleren (in de positieve zin van het woord). Met zijn charismatische uitstraling, zijn perfecte presentatie en de juiste woordkeus weet hij mensen te boeien, overtuigen en enthousiasmeren. Hij kan zich inleven in de gedachten en gevoelens van anderen. Hij weet tegenstanders te verenigen door hen met overtuiging de juiste suggesties te doen. Wellicht weet hij de kredietcrisis sneller te keren dan we vanuit logische beredenering zouden verwachten. De kredietcrisis wordt immers in stand gehouden door ons gevoel van onveiligheid en wantrouwen: eerst zien dan geloven. Terwijl Obama ons het gevoel van veiligheid en vertrouwen wil bieden: eerst geloven dan zien… Op eigen krachtHeeft Obama alleen maar trucjes gebruikt in zijn presentatie? Heeft hij slechts slimme woorden gekozen die hem zijn ingegeven door zijn adviseurs? Natuurlijk staat President Obama er niet alleen voor en laat hij zich uitgebreid adviseren over de manier waarop hij het beste overkomt. Toch heb ik bij Obama het idee dat hij dit vooral vanuit zichzelf doet en kan. Hij verstaat zelf de kunst om de woorden te kiezen waarmee hij de mensen weet te beroeren en te enthousiasmeren. En hij bezit zelf de vaardigheden om die woorden op de goede manier over te brengen.